ΟΙ ΤΠΕ στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση που χαρακτηρίζεται από τον κυρίαρχο ρόλο του ενός δασκάλου, είναι το τελευταίο σχολικό στάδιο κατά το οποοι οι ΤΠΕ έχουν ακόμα τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν με ίσους όρους όλα τα παιδιά, χωρίς να συνδέονται με την επί μέρους διδακτέα ύλη. Σε αντίθεση με όλες τις αναπτυγμένες χώρες, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε κεντρικός σχδιασμός για την εισαγωγή των ΤΠΕ στην πρωτοβάθμια ελληνική εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των δημοτικών σχολείων. Εντούτοις πολλά σχολεία κατά την τελευταία δεκαετία –ιδιωτικά και δημόσια- είχαν εξοπλιστεί με υπολογιστές, κυρίως με πρωτοβουλίες των Συλλόγων Γονέων και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σήμερα, ο εξοπλισμός της ΒΒάθμιας έχει πρακτικά ολοκληρωθεί και την ΑΒάθμιας βρισκεται εν εξελίξει. Για πρώτη φορά ένα Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΕΠΠΣ) Πληροφορικής σχεδιάστηκε το 1997 θεσμοθετήθηκε το 1998. Βάσει αυτού, η ένταξη των ΤΠΕ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζεται από το ολοκληρωμένο μοντέλο και δανείζεται ιδέες από το πραγματολογικό. Το πλαίσιο αυτό έχει μόνο συμβουλευτικό ρόλο και χρησιμεύει ως οδηγός για τα σχολεία της Αβάθμιας εκπαίδευσης που εντάσσουν τους υπολογιστές στην καθημερινή πρακτική τους. Προς το παρόν δεν υπάρχει καμία πολιτική απόφαση για την ένταξη των ΤΠΕ για την ΑΒάθμια. Σύμφωνα με το ΕΠΠΣ η πρώτη επαφή των μαθητών με τις ΤΠΕ προτείνεται να αρχίζει στο Δημοτικό, χωρίς να προσδιορίζεται σε ποια ακριβώς τάξη. Παράλληλα καθιερώνεται εβδομαδιαία «Ώρα της Πληροφορικής», αλλά όχι ως επιπλέον αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο. Αντιθέτως, προτείνει να ενταχθεί η χρήση της πληροφορικής στα πλαίσια της διδασκαλίας των επιστημών και της τεχνολογίας στην πρωτοβάθμια και σταδιακά σε όλο το εύρος του αναλυτικού προγράμματος. Πρόκειται δηλαδή για μία ευκαιρία επαρκούς και ορθολογικής συνάντησης του παιδιού με τις ΤΠΕ που πρέπει να καλύπτει τις ανάγκες της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τέτοιου τύπου δραστηριότητες εφαρμόζονται στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης και του Ολοήμερου Σχολείου, όχι όμως αποτελεσματικά. Βασική επιδίωξη είναι μία σφαιρική προσέγγιση των διαφόρων χρήσεων των ΤΠΕ από τους μαθητές του Δημοτικού στα πλαίσια των καθημερινών δραστηριοτήτων σου σχολείου, και σε μία περίοδο που μαθαίνουν οσμωτικά. Με τον τρόπο αυτό αντιλαμβάνονται βασικές αρχές που διέπουν τη χρήση της υπολογιστικής τεχνολογίας σε σημαντικές ανθρώπινες ασχολίες : πληροφορία και επεξεργασία της, επικοινωνία, ψυχαγωγία, νέες δυνατότητες προσέγγισης της γνώσης. Με τη χρήση της Γωνιάς του Υπολογιστή, μπορεί η χρήση του να επεκταθεί σε αρκετές από τις καθημερινές τους εργασίες επιτρέποντας την εξατομίκευση των μαθησιακών ευκαιριών και ευνοώντας μία παιδαγωγική επικεντρωμένη στο μαθητή. Τόσο το ΕΠΠΣ (1997), όσο και το ΔΕΠΣ (2003) προτείνουν εισαγωγή των ΤΠΕ στην ΑΒάθμια, που σκοπεύει σε μία σφαιρική προσέγγιση από όλους τους μαθητές των διαφόρων χρήσεων των ΤΠΕ στα πλαίσια των καθημερινών σχολικών τους δραστηριοτήτων. Η προσέγγιση αυτή εμπεριέχει δύο πτυχές : 1). Τη διανοητική-γνωστική : ο μαθητής οφείλει να κατανοήσει αυτό το οποίο κάνει όταν χρησιμοποιεί υπολογιστικά αντικείμενα και 2) ηθική-πολιτισμική : ο μαθητής είναι απαραίτητο να κατανοήσει τα πληροφορικά εργαλεία, μέσα από την προοπτική της κατάρτισης του αυριανού πολίτη, συνειδητού και αυτόνομου όντος σε ένα σύγχρονο κοινωνικό και τεχνολογικό περιβάλλον. Τι προτείνεται για την υλοποίηση του γενικού σκοπού του Προγράμματος;
Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση που χαρακτηρίζεται από τον κυρίαρχο ρόλο του ενός δασκάλου, είναι το τελευταίο σχολικό στάδιο κατά το οποοι οι ΤΠΕ έχουν ακόμα τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν με ίσους όρους όλα τα παιδιά, χωρίς να συνδέονται με την επί μέρους διδακτέα ύλη.
Σε αντίθεση με όλες τις αναπτυγμένες χώρες, μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε κεντρικός σχδιασμός για την εισαγωγή των ΤΠΕ στην πρωτοβάθμια ελληνική εκπαίδευση και τον εξοπλισμό των δημοτικών σχολείων. Εντούτοις πολλά σχολεία κατά την τελευταία δεκαετία –ιδιωτικά και δημόσια- είχαν εξοπλιστεί με υπολογιστές, κυρίως με πρωτοβουλίες των Συλλόγων Γονέων και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σήμερα, ο εξοπλισμός της ΒΒάθμιας έχει πρακτικά ολοκληρωθεί και την ΑΒάθμιας βρισκεται εν εξελίξει.
Για πρώτη φορά ένα Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (ΕΠΠΣ) Πληροφορικής σχεδιάστηκε το 1997 θεσμοθετήθηκε το 1998. Βάσει αυτού, η ένταξη των ΤΠΕ στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζεται από το ολοκληρωμένο μοντέλο και δανείζεται ιδέες από το πραγματολογικό. Το πλαίσιο αυτό έχει μόνο συμβουλευτικό ρόλο και χρησιμεύει ως οδηγός για τα σχολεία της Αβάθμιας εκπαίδευσης που εντάσσουν τους υπολογιστές στην καθημερινή πρακτική τους. Προς το παρόν δεν υπάρχει καμία πολιτική απόφαση για την ένταξη των ΤΠΕ για την ΑΒάθμια.
Σύμφωνα με το ΕΠΠΣ η πρώτη επαφή των μαθητών με τις ΤΠΕ προτείνεται να αρχίζει στο Δημοτικό, χωρίς να προσδιορίζεται σε ποια ακριβώς τάξη. Παράλληλα καθιερώνεται εβδομαδιαία «Ώρα της Πληροφορικής», αλλά όχι ως επιπλέον αυτόνομο γνωστικό αντικείμενο. Αντιθέτως, προτείνει να ενταχθεί η χρήση της πληροφορικής στα πλαίσια της διδασκαλίας των επιστημών και της τεχνολογίας στην πρωτοβάθμια και σταδιακά σε όλο το εύρος του αναλυτικού προγράμματος. Πρόκειται δηλαδή για μία ευκαιρία επαρκούς και ορθολογικής συνάντησης του παιδιού με τις ΤΠΕ που πρέπει να καλύπτει τις ανάγκες της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Τέτοιου τύπου δραστηριότητες εφαρμόζονται στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης και του Ολοήμερου Σχολείου, όχι όμως αποτελεσματικά.
Βασική επιδίωξη είναι μία σφαιρική προσέγγιση των διαφόρων χρήσεων των ΤΠΕ από τους μαθητές του Δημοτικού στα πλαίσια των καθημερινών δραστηριοτήτων σου σχολείου, και σε μία περίοδο που μαθαίνουν οσμωτικά. Με τον τρόπο αυτό αντιλαμβάνονται βασικές αρχές που διέπουν τη χρήση της υπολογιστικής τεχνολογίας σε σημαντικές ανθρώπινες ασχολίες : πληροφορία και επεξεργασία της, επικοινωνία, ψυχαγωγία, νέες δυνατότητες προσέγγισης της γνώσης. Με τη χρήση της Γωνιάς του Υπολογιστή, μπορεί η χρήση του να επεκταθεί σε αρκετές από τις καθημερινές τους εργασίες επιτρέποντας την εξατομίκευση των μαθησιακών ευκαιριών και ευνοώντας μία παιδαγωγική επικεντρωμένη στο μαθητή.
Τόσο το ΕΠΠΣ (1997), όσο και το ΔΕΠΣ (2003) προτείνουν εισαγωγή των ΤΠΕ στην ΑΒάθμια, που σκοπεύει σε μία σφαιρική προσέγγιση από όλους τους μαθητές των διαφόρων χρήσεων των ΤΠΕ στα πλαίσια των καθημερινών σχολικών τους δραστηριοτήτων.
Η προσέγγιση αυτή εμπεριέχει δύο πτυχές : 1). Τη διανοητική-γνωστική : ο μαθητής οφείλει να κατανοήσει αυτό το οποίο κάνει όταν χρησιμοποιεί υπολογιστικά αντικείμενα και 2) ηθική-πολιτισμική : ο μαθητής είναι απαραίτητο να κατανοήσει τα πληροφορικά εργαλεία, μέσα από την προοπτική της κατάρτισης του αυριανού πολίτη, συνειδητού και αυτόνομου όντος σε ένα σύγχρονο κοινωνικό και τεχνολογικό περιβάλλον.
Τι προτείνεται για την υλοποίηση του γενικού σκοπού του Προγράμματος;